Adini Bilmediyim Xanim
Müəllif: Terane Wahzade./Edalet/


2018-01-05 17:00:22


ADINI BILMEDIYIM XANIM
Adini bilmediyim xanim derdimin ustune derd getirdi. Bu gun veten ovladlarinin facieli gununde cox kovreldim . Indi bu yazilari aglaya-aglaya yaziram. Evimizin yaninda yazin lap ilk caginda qonsularla gezmeye cixmisdiq. Bu kicik hekayeni ,yalniz ADINI DILMEDIYIM XANIMA yaziram.
Biz bir nece xanim gulub eylenirdik .Coxlu letifeler danisib gulusurduk, hamininin tanidigi bildiyi qanqal yigib yeyirdik. Birden bir nene ve yaninda bir-iki nevesi bize teref geldiler. Nene ve neveleri qanqallara baxir lakin ellerini qanqala uzatmirlardi. Ve bu menzere meni cox- cox teecublendirdi. Men dayana bilmeyib xanimdan sorusdum. Xanim siz niye qanqal yemirsiz?
O,dedi : ve birden basladi aglamaga.Aglaya-Aglaya deyirdi., Yemerem-yemerem men Baki qanqalin hec vaxt yemerem cunki, menim oz elim,yurdum, yuvam,kendim keseyim,dogma eziz Kelbecerim var idi. Istisuyum, Delidagim, Ceyran bulagim,Goy bulagim ,Ter-ter cayim, Caylagim, bal kimi caylaglarim , goy cemenlerim yasil duzlerimin yetisdirdiyi min bir cur etir sacan ,milyon reng sacan cicek acan , ciceklerim var. BIR -BIRIN CAN BIR QELBDEN SEVEN ,ISTEYEN ,insanlarida ,suyu kimi ,havasi kimi ,saf ,temiz ,wip wirin,baldanda wirin ; OZ DOQMA OBAM VAR. MEN YALNIZ KELBECER QANQALI YEYECEM,O DA OZ YERIMIZE YURDUMUZA QAYIDANDA.Hem de inanin ayaq -yalin bawi aciq ,qaca-qaca gedecem ,tikanli qanqaliqda ayaq yalin,,qoy ayaqlarima tikan batsin.belke illerin ,mene cekdirdiyi hesretin eleovuda bilem.Ele daniwirdi ki, ele bil ,sabah Kelbecere yola duwur.Yandan bir nefer dedi; ay xanim ozune gel ,hele torpaqlarda ermeni diqalari kef cekir.Ele deyib ureyimizi parcalama ,qoy bir gorum.men demirem ey,kor-kor,gor-gor.Uca bawi qarli,goy cemenli, min bir cicekli yaylaqlarimizda ,odur ki, 22 ildir ermeniler istirahet edir .men ,ne deyirem ki, realliq budur,. Bu sohbetleri ewitdikce bu xanim bir yumub, ,bew tokurdu. .
ADINI BILMEDIYIM ,BU XANIM ,DANIWDIQCA AQLAYIRDI ,MENDE ONA QOWULDUM.AQLADIM. .Tez –tezde deyirdi; allah onlarin evin Yixsin,tufahin daqitsin,allah ermenilerin yurd-yuvasin tarimar etsin.MEN ONA TESELLI UCUN ,SEN HEC DARIXMA ZALIMIN GUCU VARSA,MEZLUMUN DA AHI VAR, AZ QALIB,COX AZ..MEN BELE DEDIKCE XANIMIN UZU ACILDI,BIR AZ OZUNE GELDI;DOQRUDAN DEYIRSEN AZ QALIB.BELI ,MEN ZAMAN O,ZAMAN DEYIL EY,O,QEDER,MERD,IGID OQLANLAR YETIWIB KI, BU QISASI YERDE QOYMAYACAQLAR.HAMISIN BIR-BIR ERMENI DIQALARININ BURNUNDAN TOKECEKLER.MEN DEYIRDIM HEC BILIRSEN; NECE GUCLU ORDUMUZ,SILAHIMIZ,DOVLET BAWCIMIZ VAR ;AY XANIM. MEN DEDIKCE O, DA FEXRLE MENE BAXIRDI.NE YAXWI,NE YAXWI SEVINIRDI.ALLAH SENI SEVINDIRSIN AY QIZIM, MENI BIR AZ OLSA DA SEVINDIRDIN...
Adini bilmediyim xanim, derdimin uste getirdiyi derdimi, el ozani,el awiqi ,Kelbecer hesretli ,Edalet Delidaqlinin sozleri ile giriw etmek necede gozel olardi. Teze derdim,Yar gulu teze derdim.Kohne derdim kem idi,, Qazandim teze derd.
Biz, bir nece qadinlar geze-geze sohbet edir,amma menim gozlerim o,adini bilmediyim xanimda idi.o, ise yeni acilmiw ciceklere ,cemene baxaraq kokus otururdu… Yene .men soruwdum. uwaqlarin anasi hardadir,//o,niye gelmeyib.o,yene uwaqlar ewitmesin deye, yavawca mene dedi;,onlarin atasi gozden elildi,r tek qoyub cixa bilmir.eh, eh,dedim.bu defe men uzumu cevirib icin- icin aqlayirdim..........AY QIZIM BAX ,O, NEVELERIMIN ATASI VE BIR DE BALACA QIZIM..,YAZIQ BALALARIM HEC UWAQLIQ KECIRMEYIBLER.. GOZLERIN ACAR-ACMAZ,UWAQLIQLARI DUWDU DEY
BU ,QANLI-QADALI GUNLERE;BUNLAR NE GORDULER KI,TEZE-TEZE YENI-YETME IDILER KI,AYAQ-YALIN ,BAWI ACIQ,NE OLSUN KI,APRELAYI IDI ,BIZLERDE HELEDE ;WAXTA,QAR COVQUN OLURDU.ELE KAW KI YENE QAR ,COVQUN OLAYDI ,BIZIM DAQLARDA ,AMMA BIZ ORDA OLAYDIQ..BIZ O,DAQLAR VAR EY; O,DAQLAR..BILIRSEN NECE DARIXMIWAM ONLAR ,UCUN,BURNUMUN UCU GOYNEYIR..INDI SIZE BIR SOZ DEYIM ;EYNIMIZ ACILSIN. BIR ONIL OLAR ,BAKIDA MESKUNLAWMIWIQ,BALACA QIZIMI KOCURTDUM,INDI IKI NEVEDE ORDA VAR,ALLAH SIZEDE QISMET ELESIN DEDI;BIR GUN BELECE QIZ BIZE GELIB,UWAQLARI GEZDIRIRIK ,YANIMIZDA DA ,YELLENCEK VARDI,QIZIMQURBAN OLDUQUM ,UWAQ QALIB ,KENARDA, QAC OZUN ,YELLENCEKDE OTUR YELLEN..INDI BILMIREM AQLAYIM,YOXSA GULUM;UWAQDA YERDE ,ANA,ANA DEYIR ,QIZIM DA YELLENCEKDEN DUWMUR…YAZIQ BALAM ,BIR UWAQLIQ YAWADI KI,BIR YELLENCEK DE DE YELLENE.. EH… NE ISE ,O QEDER GULMUWDUK O,GUN..,HELEDE YADIMA DUWENDE GULUREM…YANIMIZDAKI XANIMLAR VE MEN ,BIR AZ GULUWDUK ;ELE BU AN , IKI ; BIR TOPPUW QIZ NEVESI ,BIR DE ,5 YAWINDA OLAN OQLAN NEVESI BIZDEN BIR AZ UZAQLAWIB,HEZIN BIR SESLE AQI DEYEN KIMI ,DILININ UCUNDA AQLAMALI BAYATI DEYE-DEYE … ,
Adini bimediyim xanim, aqlaya- aqlaya sari ciceqkliyi ,iri qara gozleri ile ,tez-tez suzur,mene sozlu -sozlu baxirdi.Ve birden deyinmeye bawladi...axi niye men olmedim.kaw ki ,orda olub qalaydim.Ele bu an, topuw bapbalaca bir qiz ,nene, nene -laleye bir bax deyirdi..ki,xanimin ureyi getdi.Ey allahim bu ne iw idi, biz duwduk,yanimdaki qonwular soylendiler.Insanliq borcumuzdur xanima yardim ., edib ozune getirmiwdik ki, bir balaca oqlan qaca-qaca nene -nene menim lalem,bacimkinden qirmizidir , hem de, boyukdur deye atilib duwrdu..
BIr xeylaq yol getmiwdik ,birden uwaqlarin birinin gozundeki eyneyi ,sari ciceklikde duwub itdi.Nene cole cixmaqda cetinlik cekir gerek kimse onu gezdirsin ,elildir.BIZ Dunya yarawiqi ,KELBECERden kOC edende, o, biq yeri yeni terlemiw yeni-yetme oqlan idi..Cox eziyetler cekib ,yaziq balam.Iwigin olmayan vaxtlarinda ,kendin ozun mudafiesi zamanlarinda seherecen o,da otururdu..onu evde tuta bilmirdim,tez –tez qacib, ozunu mudafiecilerin yaninda .o qeder ki,gecenin qaraliqinda ,yaqilarin atiwma sesinden ,yeni-yetme caqinda,heyecan ,stres kecirib ki, faqir balam,bu gun .kiw-kiw zelil olub.Amma men xanima baxdiqca gorurdum ki ,onun al yanaqlari,saralib ,solub , acilirdi. Derdin cekmekden,daniwdiqca ureyin tuturdu.Indise men, ozum de deyildim.Icin -icin aqlayib, ona bildirmek istemirdim.O,sanki daniwdiqca menden komek gozleyirdi.
INdice heyetden ses geldi,cole cixib baxanda kimi gorsem yaxwidir,.
ele hey baxdim ,mene ADINI BILMEDIYIM XANIM.Nevelerin elinden tutub harasa gedirdiler.
Men, onu teselli etmek ucun bawqa sozler soruwdum;sizin qohum -eqrabelerden daha kimler yawayir Baki da.Eh ,ay qizim kimler qalib ki ,kim de yawaya, Allah sizlerden uzaq elesin,hamisi bir-bir rehmete getdi.Bir, iki qardaw- bacim qalib,o, da heremiz ,bir terrefe duwmuwuk.Vallah ,imkansizliqdan ele olur ki,
allah olum,itim etmesin ,ya, yasda goruwuruk,ya da ki, elime,yurduma,yubama allah hemiwe toy qismet elesin, toylarda.Adin ibilmediyim xniminbir bir azda olsa fikrin qemli notlardan yayindirdiqim ucun ozumu ele rahat hiss edirdim ki.Amma yenede xanimin gozleri ele bli kimise goz,leyirdi.Onun rayondan emisi gelmeli idi ,amma bizedemirdi,ona gore ngaran-nigaran ,ora bura baxirdi.Bir azdan boyuk emisi gelende ,bildikki,o,niye narahat imiw bayaqdan…Biz bu gun ,gezintimizi unutduq,yalniz xanimve iki nevesi ile maraqlanmaqa bawlamiwdiq.Cunki bu daqlar qizi ,yawli ,hec yawli demeye , dilim de gelmir,derd elinden ,yawlanmiw ‘
Adini bilmediyim bu xanim,bu gun ki .gezintiye cixmiw xanimlarin,elalxususda menim,nezer noqteme cevrilmiwdir…
Men, ondan uwaqlar,mektebe gedirmi soruwdum.Yox dedi;hele balacadirlar ,hem de ki,uwaqlar da, atalarindan kecib yeqin,. gozleri cox-cox zeifdir. Hec imkanimiz yoxdur ki, hekime de gedek.Bir, iki defe ,saq olsun qohum,eqrabeler komeklik etdiler hekime duwduk,,,amma az xeyri oldu. Yene de ,dedi;ne bilim eh… ..Onda bes nece dolanirsiniz, men soruwdum/; Oqlum ,gozune gore elilik pensiyasi alir;...dolaniriq de , bir teri.Artiq bilmirdim men ne deyim daniwim.Oz-ozume deyirdim ,ilahi bu boyda kulfet tek pensiya ile, nece kecinirler;O,dedi ; bes corek pulu da aliriq dedi. .,Allaha wukur men dedim;.Wukur icin de olasan qizim....
Adini biLilmediyim xanim , anide ,gozlerini uzaqlara zill eyerek bayati demeye bawlad. Ezizim, Veten yaxwi.Geymeye katan ,yaxwi.Qurbet cennet olsada ,Gezmeye, olmeye, Kelbecer yaxwi....... ve dedi; qizim bu bayatini men ozum bele deyirem.Veten , torpaq hesreti mene dil acdirib., sinem doludur.Bir gun, yene seninle rastlawariqsa ,gor sene neler deyecem....Bir onu deyimki, veten,ana torpaq,bilirsiniz ,bir az pis cimasin e,le Kelbecer deyirem bayaqdan,Azerbaycanin her guwesi,her guwesi menim ucun vetendir,butov ,bir Azerbaycndir .......Amma meni qinamayin axi menim....atalarimin,babalarimin doqulub boya bawa catdiqlari ,od-ocaq , yurd , yuva var .Bax ora bize ,bizim derdlerimize melhem olacaq yalniz.Ordan ayrilali 22 il olub artiq. Bu iller erzin de ,hele menim indi gelecek emim var ha ;bir toyda ,bir niwanda elin qaldirib oynamayib.Inanin o,daq cusseli.wir bilegli bu kiwi eriyib ,cilizlawib.Biz uwaq olanda kiwiye baxdiqcan ele bilrdik ki,bu da bir daqdir.O,daniwdiqca biz icin-icin aqlayir ,onun derdin tezelediyimize ,ozumuzu qinayirdiqda…
Xanim, sohbet etdikce gah kederlenirdi ,gah da bir az gulumsuyurdu,men yene dura bimeyib soruwuram;siz niye hem gulursuz ,hede de;o, dedi;BILIRSEN MENIM BALAM, yadima ne duwur,biz koc edende evimizin acarlarin da .. getirmiwik,.Evde ne var, elece icinde qaldi ,acarla baqlayib ,cixdiq.her den bir acarlara baxiram.Ele bilirem ki, elece,. bu deqiqe qapini acib iceri girecem. Xeyallarim meni .o qeder xowbext edir ki,.
O,birden otlardan fikrini yayindirib bize teref conub dedi; inanin, biz ,o qara gelmiw ,yaqilardan /qacmaq demeye d.g/koc edende baqladiqimiz baqlancalardan elesi var ki, helede acmamiwiq.Men, ozum -ozluyum de ,bele
de duwunurdum ki, o, ozu dedi;rehmetlik , /allah haminizin olenlerine rehmet elesin/atam da, kocen de bize komek edirdi.Ordaki evimizin acarlarinda getirmiwik. Helede saxlayiriq.Ele biliremki, ne vaxtsa yene oz qapimizi acib iceri girecem..Hemin o ,baqlanca dolu ,bezi xirda-xuruwlar ve ici min bir cicek etirli , dolu Kelbecerin daq havasn ,helede bukub gizleyirem. Birden yanimizdaki xanimlardan biri de dedi;vallah duz deyirsen ,menim atam durur o,da.,evimizin acarlarin helede ,saxlayir.Bu xanim da, menim qonwudur.O, da eller yarawiqi Fizuil irayonundan kockun duwmuwdur....
Bizim yanimizda gezen xanimlarin bir -ikisinin nevesi vardir.Adini bilmediyim xanim ;AYDIN ,AYDIN BURA GEL,demiwdir ki o, biri xanim da GUNEW ,GUNEW deye balaca qizi caqirmaqa bawladi..Doqrusu men bunun bir tesaduf olduqun fikirlewdim.,amma bele deyildir.Heqiqet bu idi ki, her ikisi ,duwunerekden bu adlari nevelerine qoymuwlar.Bir anliq ureyimden, bu insanlar veten ucun neler etmezler ki ,yurd-yubalarin gor necede sevirler ki ,ayri-ayri semtde yawayan iki, eyni taleli aile wecerwsi ,ikiside eyni menali ad ,fikirlewib qoyublar...AYDIN..GUNEW MEN .YERIM DE DONUB, QALMIWDIM..ALLAHIM BU BIR TESADUFDUR.. YOXSA ,..HEQIQET...HELE ....DE DUWUNUREM......
Ele hemin gun ,gezintimizin sonuna doqru ,eve gelmeye hazirlawirdiq ki,birden menim telfonuma zeng geldi;/zengim de A.ISLAMZADENIN ,Qerenfiller,;mahnisi idi. Bunu ewiden, Adini bilmediyim xanim, tez mene teref conub ,qemli baxiwlari ile , olarmi bir az gec ac, azca qulaq asim.OLAR ,,olar niye olmur ki, ay xanim.,O,deqiqe o,yene kovreldi dedi; atam,emim,ve cox cavan, ermeni gullesine ,oz heyetinde elece tuw gelmiw cavan bir dayim hemiwe bu mahniya qulaq asirdilar. Men, ne ise ele bil, bu gun xanimin derdlerin tezelemeye cixmiwdim gezmeye.Doqrusu ozumu danlayaraq bir az mizldandim ,xanim dedi;mene,sen hec de pis olma, eksine sen mene bu gun o,qeder nostalji hisler yawatdin ki,hec olmasa bir az rahatlandim. ONUN kohne ,AMMA ONUN UCUN EZIZ VE EVEZ OLUNMAZ XATIRELERINI BIR DAHA YADINA SALDIQIM UCUN ,OZUMU COX XOWBEXT HISS EDIRDIM. .Amma, onu da deyim ki, bu Adini bilmediyim xanim, ,heyati menim ucun yeniden kewf edirdi........
Xanim xatirelerden ,ayilib menden soruwdu ,sen ne yaxwi bele mahnilara qulaq asirsan.Mende ona bele cavab verdim;sizin kimi menimde atam var idi , ,allah rehmet elesin.MEN SEHER -SEHER O, MAHNINI SEDALARIT ALTINDA YUXUDAN DURURDUM,HEMIWE .hAMIDAN YUXUDAN TEZ DYRAN ATAM 1-CI RADIONU ACIRDI, ONA QULAQ ASIRDI, SONRA MEN YUXUDAN DURUB IWE GGEDIRDIM..,INDI ISE ,OZ UWAQLIQ XATIRELERIM YADIMA DUWDU.BIR DEN YANIMDAKI ,O,QARAWIN UZUN BOYLU ,QAWI-GOZU ELE BIL KOMUR QARASI OLN HEMIWE GULUCKA DE,YIM AQDAM L I XANIM ,.OZ ,XATIRELERINDEN DANIWMAQ ISTEYIRDI KI , A DINI .BILMEDIYIM XANIMIN ,BALACA NEVESININ AYAQINA TIKAN BATDI.NENE ,NENE BU NEDI, DEYE QIZ QIWQIRIRDI.O, BALACA QIZ ELE AQLAYIR DI KI,.....
O,balaca qiz aqladiqca qulaqima oz,uwaqliqimdaki sesler gelirdi.Men de balaca vaxt,i bele bir gezmeye getmiwdim.QONWULARIMDA BIR NECE UWAQLAR ,;benovwe, desmal atdi,topla ortada qaldi ve ilaxir ve saire.Biz eve donennde baxdim ki ,sirqalarimin biri yoxdur. ,duzdu anam meni doymedi ,amma dedi get tap getir.BIZ uwaqlarla yene qayitdiq, -on, on-bew deqiqe.axtariwdan sonra sirqani tapib anama getirdim.Cox sevindim.Zaman sanki ,bir qoca, elinde de, uzun bir qamci ele hey,qova-qova gedir;qacan kim,asta-asta yeriyen kim,ozune bawi qariwib yerinde sayan kim;bax bu zamanin girdabinda kim yawaya,,kim ole;.Bax bu zamanin gediwatidir,her kes bir cur yawayib,dolanib, dovran surur. Insan ovladininn en gozel caqi ele ,uwaqliq caqidir.Here oz zamanin yawayir.Hec kim deye bilmez ki,menim zamanim ,daha doqrusu zamanem,senin zamanenden ustun olub ,hami duwunende ,oz geride qalmiw gunlerinin xatirelerinden ,ah ceke-ceke ,koks oture-oture daniwir ve kaw ki,o, gunler olaydi deye;o,gunlere doneydim deyir;Balaca aqappaq o, topuw elleri ile ,balaca lalelerden ,sari ciceklerden yiqib ,deste weker baqlayan 4-5 yawli,hele de dunyadan ,xebersiz , bu balaca qiz ustunde gezdiyim veten torpaqinin ,yetiwdirdiyi naz- neymetden,,wirin - meyveleriden ,bir balaca ayaqlarini incitdiyi ,qanqal ltikani da ,menim ucun nece ezizdir.Doqurdan da ,hele de bilmir ki, bu balaca qizciqaz ,nenesinin, ,o,sari ciceklik ve yamyawil.cemenlikler ucun burnunun ucu nece de, goyneyir . Ele biL nene yuxudan ayilmiw kimi ,dedi;Gunewim,menim balam hec bilirsen men ;Ciceyliyi , caylaqi,sildirim qayaliqlari,bir goz qirpiminda ,goy guruldayib,wimwek caxan,leysan yaqiwlari,qati dumanliqi ne bilim eh! ,bilmirem hansindan daniwim ki ,hesretimi ovundursun.Ele goy bulaqi;.cay dibini nece ozlemiwem. Birden az qalir ki, qanad acim quw kimi, ucub yerime,yurduma ucub gedim.Yox -yox kaw ari olaydimg edi;gedib min bir ciceyin etrinden ureyime doya-doya cekib , Ciceyliyi firlanib gelerdim.kAW ,KAW DEYE -DEYE.GUNEWIN. .SACLARINA SIQAL CEKIRDI .............
Gunew de, nazlana-nazlana nenesine siqinirdi.Xanim birden mene teref conub soruwdu; ele bayaqdan ,ozum, men derdimden daniwiram,amma siz susub qulaq asirsiniz.Bir- iki -aqizda siz daniwin de;. yanimiza yenice gelib catan ,omrumuzun iyirmi bir ilini,dar enisiz bir dehlizde kecirdiyimiz ,qonwum dedi;men ne deyim ki,gul kimi ,Qarabaqin ureyi,bele onun cennet guwesi ,Aqdamdan gelib cixmiwam,bax bu dediyim dar ,iki nefer yanawi kece bilmeyen, bu evlerde yawamiwiq.Indi allaha cox-cox wukurler olsun ki, bir ildir gorduyun kimi,tale bizi size qonwu salib.Wukur allahin boyukluyune ,Allah ondan ,boyuk insandan cox razi olsun bize yeni. ev verib ,cox-cox saq olsun Ilham Heyder . oqlu .. .Yanimizdaki -butun xanimlar hamisi bir aqizdan Allah atasina rehmet elesin... Amin,Amin.,dedik.Yene o,xanimin yanindaki genc xanim ,Aqdamdan olan menim qonwumdan soruwdu ,xala siz niye sacinizi bele saxlamisiniz;nece qizim belede ,yene genc xanim soruwdu...Siz sacinizi hec vaxt renglememisiniz.
Bilirsen ,balaca xanim vallah Bakiya teze gelen vaxtlar ,gun oludu ki,hec sacimi da yumurdum...niye, ay xala, deye balaca xanim soruwdu; ;deyim ;men Aqdamdan cixanda iyirmi yerddi yawim var idi,iki uwaq anasi idim.Iki korpe qucaqimda ,allah ,allah o,gunler getsin gelmesin. Yoldawim,uwaqlar ucun deyiwek paltarlar goturmek ucun evimize getmiwdir .Biz Aqdamdan bir azca kenarda gozleyirdik ki,o, paltarlari getirsin...birden top atewinin sesi geldi..... ve men birde ozumu qohumlarin evinde gordum. Ele hemin vaxt men ozumden getmiwem.,qohum-qonwu neni evlerine getiribler..Bax belece o,bu helede menim uwaqlarimin atasindan bir xeber yoxdur .Olub ,yoxsa ..azqinlara itkin duwub ,belli deyil , elece mulki.wexs kimi helak olub,veten yolun da wehid olub.,.
ELE BU VAXT, ADINI BILMEDIYIM XANIM ;EZIZIM MENE -MENE , YAYLIQI GETIRIN MENE ... BURDA BIR CAVAN OLUB ...HEC OLMASA OLUSUN GETIRIN MENE, DEYE GOZ YAWIN .SILE-SILE . .BU BAYATINI DEDI;.Yene de yanimizdaki xanimlardan biri oz-ozune deyindi,biz bu gun gezmeye yox ey;ele bil anim gunune gelmiwik, sen allah; qurtarin bu sohbetleri, qanimiz qaraldi lap ,deyib,,Ceyranim ,ay ceyranim mahnisin zum-zume etmeye bawladi.;.Kusme menden ay ceyranim. Deye-deye bizi qemli,kederrli sohbetlerden ayirmaq isteyirdi…
Bax ,menden size emanet,hec vaxt wer caqi aqlamayin .Olmaz, canlarim olmaz ,deye-deye goz yawlarin silirdi.O,bir az bizden aralanmiwdir ki, cox -cox bir nurani ,saclari aqappaq, uca daqlar kimi , bir aqsaqqala goruwdu ve onun uzunden opmeye bawladi. Bizde, bu goruw menzeresine baxirdiq.Onlar goruwe-goruwe ,hezin sesle ele bil kimese layla calirdilr,birden adini bilmediyim xanim, bize teref donub dedi; boyuk emimdi,.bax ele indice bize gelib ,evdekiler deyib ki,onlar sari ciceklikdedirlere deye bizim ,dalimizca gelib.O,dedi;;.
Bax ,indice emim de kovrelecek deye yaxwisi budur ,burdan bu gunluk aralanib gedim deyib,bizimle uzaqdan da olsa saqollawib ,evlerine teref gedirdiler ki, birden .qoca dayandi, bize teref donub dedi; nevelerim ,yaxin gelin ,biz bir -iki adddim yaxin getdik ;o,heremize bir noqul cixardib verdi ve dedi ; men ki ,bu qardaw qizin taniyiramsa o,mutleq sizi ,aqlatmiw olmalidir,men dedim ,siz harda bildiniz?.Menim balam, oz qardaw qizimi menden yaxwi kim taniya biler ki,, o, dedi; ...
Bu an,qoca bir balaca daw tapib onun ustunde oturdu; gedirem indi,bunu da deyim,belke yolum bir de bu tereflere duwmedi; ele deme ay emi ,adini bilmediyim xanim dilledi.Bax bu ,menim qardaw qizi var ha...,o,bilirsiniz ne eleyib; o,qara gelmiwlerin elinden ,ele cixa-cixda , allah gostermesin ,here oz hayinda idi .Bir de baxar ki , xeylaq piyada yol gelmiwdik ki, yadina duwerki,itleri baqli qalib,hec kime,hec ne dememiw ,arxaya bir bawa kende teref qacib.Gor, wir ureyi yeyib vallah,bir de iti zencirinden acib buraxib ,sonra qara nefes gelib gedenlere catib.Bayaqdan,ordan -burdan daniwibsiniz ,hec bunlari deyib size ,men dedim ki, yox.Demez-demez men bilirem,o.elediyin hec zaman qabartmaqi sevmeyib...ey ;, ey hele bu harasidir ki,bu qiz ele bil vallah,Tomris ana, Hecermi, Nigarmi, kimi deyim ey vallah, bilmirem …
O,qiriw-qiriw ,gunun altinda ,baqda,bostanda ,gunewden yanmiw ellerini ,bir-birine surte-surte ,bawin awaqi salib ,ne se duwunurdu;Yadima bilirsiniz ne duwdu balalarim deye, bize baxirdi.QOY ELE BUNUDA DEYIM, OZU bir a z GULDU.Lap cox kohne illerde yadima bir ehvalat duwdu....Soz vaxtina ceker ,atalar demiwdir;Kelbecerin de ele caqidir ki,bir terefden Delidaq, Gelin qayasi o biri terefden,onan sene ne deyim,Yeddi qardaw bulaqi, eh hele rehmetlik ,BOYUK,DAHI XALQ WAIRI S.Vurqunun Ceyran bulaqi .ona gor, BOYUK WAIRIN DEDIM KI,DOQURDAN DA DOVRUNUN BOYUK OQLU , BOYUK INSANI IDI.O, YAYLARIN bu, bulaqin bawinda kecirirmiw. BAX bele vaxt idi kii,gul,gulu caqirir ,bulbul de bulbulu,curbecur ;inci ciceyi ,benovwe,, qirxbuqum,qanteper, lale,koyux, cawir ,baldirqan sonra sene, ne den deyim, min cur cicek acmiw CICEYLIYI GORUNCE ADAMIN ureyi ,min cur cicek acir , eh; onda nece xowbext gunlerimiz var idi.Hele qoy bunu da deyim ki,daqlardan ,qayalardan yazin ilk caqinda eriyib gelen o, caylaq suyu necede ureyim istedi… ..…Allahim, Inan menim balam yamyawil daqlarin eteyine baxmaqdan insan ne ozu ,nede gozu yorulmurdu. Vallah ele bilo,qayaliqlarin,goy ,yamyawil cemenliklerin dadin -lezzetin ne qeder cekmiwdikse ,bu gunlerde hesretin,derdin,ayriliqin o qeder yawayiriq... eh;qizim,atalar duz deyib ki, soz vaxtina ceker. Ele bu gun ki ,kimi axwam caqi idi, ,el -ayaq yiqiwilib,here oz evine cekilimiwdi. Bilirsiniz, bu ne vaxta cekir; ;sohbet;85-86- ci illere. Qoca o illeri xatirlayinca menim de ,yadima bir ehvalat duwdu…. .. Qoca bunlari daniwdiqca ,menim de yadima bir ehvalat duwdu;Men.. de orta mektebde oxuyanda ,yerli qezete meqaleler yazirdim;ele o,da yadimdadir ki ,ilk meqalemin adi 'seqodnaya v mire'idi./dunya bu gun/idi. rehmetlik anam ve bir qardawim mene deyirdi ki ,bu qiz AYNA SULTANOVADIR..MEN BU SOZDEN HEC DE PIS OLMURDUM .CUNKI O, VAXTLAR ucun TEBII KI, SOVET REJIMINDE YAWAYIRDIQ .....ONU qoyub bura geldim,bir balaca oz uwaqliqimida xatirladim..HE..QOCA DEDI ;bir gun ,el -ayaq yiqiwandan ,sonra ,qardaw qizi ne etse yaxwidir; dur ati yeherle,duz otlaqlarimiz var idi ..get ora .axi her yay butun ,arandakilar Kelbecere axiwib gelirdi...Gorer ki, ne ,arandan yaylaqa gelen cobanlar bizim ,qardawimgilin otlaqina qoyunlarin saliblar. .Duzunu deyim ki o,vaxtlar hamimizin ov tufengi var idi.Bir -iki havaya gulle atir.bunu ewiden coban-qariwiq qoyunlar ,haydi qacmaqa bawlayirlar....Bax buca belece qehramanliqlar edirdi....
Az qalib ki ,ikinci elli ili, birinci esri tamamlayam 87 yawim var.Men Bakiya gelende ,65 yawim vardir.Duz 22 ildir ,22 saniye, 22 deqiqe bele ,doqulduqum kendimi -keseyimi unutmamiwam,yox ey bele ,bir gecede yuxumdan cixmayib.Her gece ,yuxumda biran da olsa oralara baw cekib gelirem..ILAHI belede mocuze olarmi ,omrumun Kelbecersiz kecen gunlerin de, yuxularimda orada yawayiram.Menim balalarim deyesen ,sizin bawinizi aqritdim..,men dedim siz ne daniwirsiniz ,sizin her kelmeniz bize ,bir oyut ,nesiyetdir.Baax qizlarim ,menden size emanet olsun,hec vaxt ;ozunuzde ,ovladlarinizda biganeliyi ,yaxininiza buraxmayin.Biganelik ,hem insanin etrafin mehv edir, hem de daxili vicdani curudur.Bir de ki ,men ,artiq gethagetdeyem,bu gunden sonra yawasam ne olacaq ki,artiq ureyimi ,el,oba, torpaq hesreti awsuzen edib,ureyim yuz yerden qan aqlayir.... Sizde gelib durmusunuz ,goy cemenlikde ,ele bil qaysaq baqlamamiw yaramin ustune duz sepirsiniz.Ve sonra ozude elave eledi sozune ,ele yaxwi eliyirsiniz .duz ne qeder cox olsa, hesret o, qeder de wirin olur,qoy olsun.....Indi men, oz -0zume deyirem,men bunlara nece care tapim.....
Veten hesreti,torpaq derdi, daq ciceklerinin etiri hesreti ile dozub yawamisan, yenede wukur allaha ki,varsan xanimlarin biri ,babaya urek direk verirdi.Men deyim ki ,bu dunya gormuw qocanin hec bir urek,direye ehtiyaci yox idi.Cunki ona olan olmuwdur.Onunda, cavan , cox cavan bir oqlu da,torpaq uqrunda wehid olmuwdur Ona..gore tez-tez deyirdi ki , menim yawamaqim ,ancaq bir gun qelebe calacaqimiz gunu gormek ucun yawayiram,bawqa hec ne…
Qoca ,bizimle saqollawib yoluna duzelmi
wdir ki,birden mene ,sari donub el yelleyerek dedi;gorurem ay qizim , sen cox ziyali hem de duyqusal birisen ;yeqin ki, novbeti defe;omur vefa etse eger ,men yene Bakiya gelsem,sene ,daq ciceklerinden ;Kelbecerin ,geniw collerinden , ciyarlari teptezeleyen daq havasindan ,cicekleri muwk -enber sacan curbecur ciceklerinden soz acacam.Ve belece biz ,emi ve adini bilmediyim xanimla saqollawib ,here oz evine getdiler.Amm BIZ BIR NECE QADINLAR ,HEREMIZ BAWQA-BAWQAA BOLGELERDEN OLSAQDA ,ARTIQ 22 IL IDI KI, doqmalawib ,baci kimi olmuwduq.Hetta bize uc baci, deyenler var idi ..de.Sabaha sozlewib yene gelerik deyib,bizde ayrildiq.Men,onlarin bir weye ehtiyaci var idimi helede duwuncelerden ayrilmamiwdim,goren onlain bir weye var idimi.r Ozum -ozume fikirlewirdim. Artiq bir nece gun idi ki,biz sari cicekliye getmirdik. Yene bizlerden biri dedi ki, sabah gelin ora .Geze-geze ,sohbetlewe -sohbetlewe bir az getmiwdik ki,yene kimi gorsek yaxwi;;olar , hemin xanim ve emi ,onlarda yavaw-yavaw bize sari gelirdiler.Salamlawib goruwenden ,sonra qoca, ozu dedi;ki, ay qizim gedesi olmadim hele ,bir, iki gun de qal dedi; qardaw qizi,men de xetrin qirmadim qaldim.Size dedim ki, birde goruwsek size doqma od- ocaqimizdan daniwacam . ,Kelbecerin yaddan cixmayan suyundan ,havasindan ,saf temiz insanlarindan sohbet acacam.Qoca yene ozune rahat yer axtarirdi ki, otursun bize sohbet daniwmaq isteyirdi ki ,birde yanimizdaki xanimlarin birinden soruwdu ki ,ay qizim sen niye ,qemli - qemli bele baxirsn her terefe.
Hemin xanim ele bu sozu ewider -ewitmez kovreldi ve bu werleri demeye bawladi.Men awiqem,neqmeyem, Amma qemli dildeyem,Qelbim allah vergisi Oxu gor, ne neqmeyem.Bax bu weri de, menim rehmetlik /allah haminizin olenlerine rehmet elesin/qardawim lap genc caqlarinda yazib.EZABKEW QARDAWIM,ZULMKEW QARDAWIM DEYE-DEYE., BAYATLARI ,DALBADAL deyirdi.O, da,. muharibenin 3-4 ilinden sonra rehmete getdi.Boyuk ,aile ,cetin iller ,cox cetin; xestelendi., rehmete getdi.Sonra qoca, qoy ele o,gozel gunlerimizi bir de yada salaq;bilirsiniz nece gozel gunlerimiz olub,bax evimiz vardi, pulumuz vardi ozumuze gore hec neden ehtiyacimiz yox idi,saq, salamat yawayirdiq Allah bu diqalarin evin -ewiyin tarimar etsin,nece ki, bizim,yurd -yuvamizi YANDIRIB KULE donderdiler,allah onlarin dilin ,aqzlarinda yandirib kule dondersin dedi;
He qizim,,sonra ,bir efsanede var onuda size daniwim,o,biri qohumlarada gedib baw cekecem deyib ,nevelerine lalaleri gosteren ,adini bilmediyim xanima sari ,;Tezagul ,Tezagul deye seslendi;men, sanki bir tapinti tapmiw kimi, sevinerek qocaya baxdim...A , demeli bu xanimin adin nehayet ki , oyrendim.Oz-ozume dedim ;cox qeweng adi var ,bu xanimin.Men, sizin adinizi kim qoyub deye ;soruwdum;emisi ordan dedi ki, ele, bu adi da men, qoymuwam .Ve sonra dedi;bax bizim elde, obada,colde ,cemende ,bahar gelende o,qeder gul-cicek acir ki ,hamisida bir-birinden gozel,yarli-yarawiqli .Ter teze etirli cicekler,adam baxmaqdan,doymur.Indi gordunuz menim qardaw qizimin bu qeweng adinin koku hardan gelir.Bax ,daqlar yurdu,er-erenler yurdu,bele tebietin wah cicekleri yurdu Kelbecerden daniwdiqca ele daniwmaq isteyir adam.He ,onu deyirdim axi;ele qoy lalelerin efsanesin daniwim.Evveller bax gorduyunuz lale var ha..,tamam qipqirmizi imiw, bu dunyaya gelmemiwden qabaq ..efsanedi de bele deyirler..,,.lale ewidende ki ,baharin ilk caqinda acib. ,bir ,iki hefte omru var .sonra solacaq ; o,balaca cicek qelbi kederlenib ,qaralir.o,bu laleye baqri qara,baqri qan, lale deyirmiwler .Amma, lalanin taleyi cox pisdir,omrude qisadir,men duwunurdum.,qoca dedi; lalenin ilk acmasin kim gorse o,insan xowbext olur. dedi.............
He, Tezegul ,indide bir azdan ,yavaw-yavaw gedek emioqullarina da baw cekim,yir-yiqiw edim,haydi bala gedim.Duzdur, ozumkiler incimezler,bir kohne qonwum da var ,bir balaca xestedir,onada deyib gedecem dedi;Belece bugun de bele yola saldiq , qoca astadan deye-deye yene bizimle saqollawib,Tezegul,qizim gel gedek ,meni yola sal ,sen sonra ,yene teze qonwularinizla sohbetlewersiniz.. Men , oz-ozume dedim ; bu da menim .adini bilmediyim xanimin ,heyat tarixcesinden bir, iki vereqle taniw oldum.......
Tezegul ,sanki quw kimi ucmaq isteyir.Iki gun idi ki, emisi onlar da qalmiwdir.Onlar ancaq Kelbecer ,Istisu ,Taxta, Goy bulaq, Deli daq,bir-birine qisilib,soykenib yatan lal qayalardan,cobanyastiqi,wirin qanqal,gah delisov,gahda miwil-miwil axan Terter cayindan,Gelin qayasindan ve bawqalarindan doya-doya sohbet etmiwler,ele bil aqir bir yuk altindan cimiwdir.Ona gorede quw olub, bu deqiqe ucmaq isteyirem deyirdi.Uwaq kimi sevinirdi,xayalen olsada gedib veten torpaqlarimi ziyaret edib gelmiwem ,allah emime omur versin,yaxwi vaxt gelib cixdi. Wirin ,bal kim iwirin xatirelerimi tezeledi.Bax xanimlar, bele, isti havalarda bilirsen nece ureyim ,daqlarin eteyinden suzulub gelen caylaq suyun istedi.Allah ermenilerin ureyin yandirsin ,nece ki, bizlerin oralar ucun ureyimizin bawi goyneyir. Bax, bunu qoyub ,onu deyim ki,. xatirladiqim daqlardan hele daniwiram,ureyim daga donur.Xeyalim bir anliq lap uzaqlara apardi meni.,
Bilirsiniz biz 12-13- yawimiz olanda ,daqlarla oyun -oyun oynayirdiq.Nece-nece hamimiz bir aqizdan soruwduq;bax bele;men deyirdim ;daqlar,daqlar sen goselsen men; ses eks seda verirdiki, men. ...men...;,sonra yene deyirdik,Daqlar -daqlar men gozelem yoxsa sen ,yene ses eks seda verirdi sen..sen..sen.. belece qaqillawib guluwurduk ki, daqlar bize gozel deyir...Ax ,ax.,o,gunler o gunler.,ey hele yayi,yazi bir alem, payizi ,qiwi bawqa bir alem... Eh ; qizim ele ona gore de yerlilerim bu hesrete , bu siteme dozmeyib yerimize, yurdumuza baw cekmeye getdiler de.Vetenin igid oqullari bele olur de.Allah o,olene rehmet elesin.,esirlikdekilerin de yolun acsin ,biz hamimiz bir aqizdan amin ,amin xanim amin dedik;Ele o,uwaqliqdan merd,igid , cox- cox qorxmaz, bele ilani eli ile oludurecek derecede qocaq ve daqlari ancaq ayaqla gezen bir oqul idi., ele ona gore veten hesreti onu yandirib cox yaxirdi.Hele teze - teze vetenbden cixanda ,ele deyirmiw ki, men ,bir gun duz onlarin;adi batmiwlarin burunun dibinde ,kabab cekib yeyim onlarda gorsun,. gordunuz, elede eledi,amma, kaw ki, onlara tutulmayaydi,HAMI BIRDEN KAW KI,,KAW KI, DEDILER....Bilirsiniz onlar da bizimle, ele qonwu obalarda yawayirdiq.Dilqemi deyirem ey.. o,cox- cox xeyirxah, eliaciq .qonaqperver,dost yolunda canindan kecen bir oqlan idi,. allah ona nece qiydi goresen ,ele hamimz duwunuruk. ...Allah onun baqli qapisin acsin....Allah butun esirlik de olanlarimizin yolun acsin .amin..
Yene hemiwe ki, gunlerin ,biri idi.Cunki biz, her axwam terefi ,sari cicekliye gezmeye cixirdiq.Men, hemin o,uwaqlari sari cicekliyde oynayan gordum.Onlar cox wen qayqisiz , gule-gule oynayir ,neneleri de elin beline qoyub ,yanlarida geziwirdi Yanimizdaki xanimlardan ve men yaxinlawib ;axwaminiz xeyir deyib, salamlawib ,goruwduk.Bir az hal,xowdan sonra onunla,sohbetlewmeye bawladiq;bilirsiniz, bu uwaqlar oynadiqcan ,yene o , gunlere qayidiram.Inanin bizim o,yerlerde ,cemenlik,bilirsiniz adamin duz boqazinacan catirdi,inanin,bir gun,bax bu nevelerimin atasi qucaqimda ,yene soz vaxtina ceker,otlaqlarda gezirik,nece oldusa ,birden uwaqi otun icinde yere qoyub ,yayliqimi duzeldirdim,uwaq bawina donduyum,gozumden oqran bir az aralan.Bir de baxdim ki, uwaq yoxdur itib,teze -teze otururdu.Ot elede hundur ki ,indi ele,-ele qorxuram allah ,bu deqiqe qaynanem meni caqiracaq men neyleyim, bawimi ,tez sese teref itirmiwdim az qala ,ele bu vaxt uwaq aqladi .gorurem ki, goy-otlardan , goyertiden qirib yeyir.Inanin o,diwi hele tam cixmamiw uwaq otu nece qirib ceyneyirdi;.Oz -ozume dedim ki, indi uwaqa bir wey olacaq ,allaha wukurler olsun ki, hec ne olmadi.
Eh..gor haralardan bawlayib ,haralara gedib cixdim,ne bir de gorurduk ki, bax bu ha awiq ,qara sazi sinesine basib '' Baw sariteli 'Yaniq Keremi;''' ,'Ruhani' Dilqemi,'; Gozellemesi' Nece-nece 'sevgi dastanlarin 'ezberden deyerdi, ve s. yandirib yaxirdi.. Hele o,ele gencliyinden urekleri oxwayan calib ,ccagiran
saz havalarii ,oxuyurdu.Bala, bilirsiniz de, kimden daniwiram,televizorda da hemiwe awiq havalari ,Dastanlar deyir ey ;Bala Edalet Delidaqli onu deyirem dayna .O da bizim tereflerdendir.Bax... de uca -uca bawi qarli daqlar ola.. ,yaninda da ,sinesin de saz olan awiq ola gor ne olar.O,bu gun ,sanki awiq olub wer dedi ;
Yara daqlar,
SINEM DE YARA BAQLAR.
Soldurmayin gulleri,
Saxlayin yara daqlar.daqlar,daqlar,
ozude bizi yere vuran daqlar ......

Eh! derdsiz qemsiz gunlerimiz hardadir ey, allahim...... sen ozun bizim evimizi ,ewiyimizi,yurd,yuvamizi bize qaytar. .Indice ele bil. ordaydim yaxwi ki,ele , xatireler varmiw,yoxsa biz bu illeri nece yawayardiq.
Kelbecersiz ,Kelbecerli gunlerim; ... ;Kelbecersiz Kelbecerlilerim,gun o,gun olsun ki,oz doqma el-obamizda ,yurd- yuvamizda,yaylaqlarda,Istisuda, Deli daqda,Terter cayinda,'Ceyran bulaqda','Goy bulaqda,'Gelin qayasinda',Taxtada dunyanin wefa menbeyi ' Isti suda'eh;.. saymaqla qurtarmayacaq bax oralar da goruwerik ,deyib gozlerinin yawin silirdi….

8 dəfə oxundu

Axtarış