- Insanlıq Kompleksi.
- Nurəddin ƏDİLOĞLU
-
İNSANLIQ KOMPLEKSİ.
(esse)
Bəli, bu gün BİZ BİR MİLLƏT KİMİ İNSANLIQ KOMPLEKSİMİZİN HƏDSİZ FACİƏSİNİ YAŞAYIRIQ. Paytaxtda düz 10 ilə yaxındı ki, səhər gəzintisinə çıxdığım, təqribən 50 hektarlıq (!) Əhmədli yaylasında böyüklü-kiçikli, cins və ya nacins it-pişik gəzdirən çox adama rast gəlirəm. Burada Xəzərin neftindən böyük qazanc götürən İngilis iş adamının itini 600 avroya gəzdirən və qazandığı ÇÖRƏK PULUNA xatir həmin itlə ingiliscə danışan azərbaycanlı kişinin obrazını “Mavi prezidentin iti” hekayəmdə yaratmışam. Amma bu yaylada rastlaşdığım, fəqət yaza bilmədiyim ağrılı-acılı mövzular o qədərdi ki...
Bir dəfə qəfildən “Haski”cinsli iti üstümə hucum çəkən ortayaşlı rus qadına dedim ki, axı görürsüz ki, bu çığırda adamlar idman edirlər, itinizi başqa yerdə gəzdirsəniz yaxşı olar! Əsəbləşib dedi ki, gedin siz başqa yerdə gəzin!
Rus tulaları, ingilisin ov iti, ərəbin qum pişiyi, erməninin nacins iti... Hə, hə, hətta erməni də bu yaylada it gəzdirir. İki –üç il bundan öncə publisistik məqalələrimin birində Unibankın Xətai filialının qarşısında bahalı maşınları olan üç erməni avtoLEDİdən bəhs etmişdim. Xətai metrosuna bu günəcən Şaumyan deyirlər. O erməni avtoledilərin Bakıda yaşadığı geniş mənzili, sürdüyü o maşını almaq üçün quruca maaşa qulluq edən Azərbaycan ziyalısının orta hesabla 150 il ömür sürməsi gərəkdir...
Əlqərəz, uzun müddətdi yaylada bir qoca erməni qarı yalan olmasın, özü boyda NACİNS (cinsi bilinməyən) yekə İT gəzdirir. Özü də xaltasız-zadsız, sağlamlığının qeydinə qalan onlarca adamın keçib-getdiyi çığırlarda... O qədər saymazyana gəzir ki, elə bil bu YAYLA dədə-babasından ona miras qalıb!.. Açığı, üzbəüz gələndə, o yekə itə görə mən ÖZ yolumu dəyişməli oluram. Bəzən bizimkilər yüksək humanistlik göstərib o qarıya rus dilində “Salam” verib,“Sabahın xeyir” də deyir. Bu zaman gəzə-gəzə düşünürəm ki, görəsən, İrəvanın qədim Təpəbaşı məhəlləsində türk- müsəlman qarısı belə sərbəst gəzə bilərmi? Və o türk- müsəlman qarıya ermənilər rus dilində salam verərdilərmi? Əsla yox! Heç axtarsan İrəvanda azad-asudə gəzən bir türk qoca qarıya da rast gəlməzsən. Olsa-olsa ancaq ermənilərin əsir düşərgəsində olar!
Günlərin bir günü o yekə nacins iti görən bir nəfər erməni qarının qarasınca astadan gileylənə-gileylənə mənə yaxınlaşdı: “Zalımın qızı, səhər tezdən elə bil əziz-girami "dədəsi" ilə gəzməyə çıxıb! İraq olsun durub bir söz desən, ya adamı borclu çıxarar, ya da polisə şikayət edər! Əşi, cəhənnəm olsun qoy… Sonra başımız ağrayar, gəl YOLUMUZU dəyişək!”
Beləcə YOLUMUZU dəyişdik… Qədim şərq fəlsəfəsindən deyilir ki, hər şey YOLdan başlayır. Biz isə yolumuzu dəyişə-dəyişə ağrı-acı qazanmışıq.
Ən qəribəsi də, hər səhər bizim gözümün önündə o qarının yaylanın ən hündür yerində üzü erməni kilsəsi istiqamətinə dayanıb, dualar etməsidir... O, dua edəndə YEKƏ iti də quyruq bulaya-bulaya onun başına dolanır.
Kim bilir, bəlkə Ermənistanda aclıq çəkən qohum-əqrabası üçün Allahdan kömək istəyir? Axı bizim TV-lərin dediyinə görə ermənilər aclıqdan əziyyət cəkir. Sosial şəbəkədə isə işğal etikləri Şuşada yeyib-içən, kef edən ermənilər öz şəkillərini paylaşırlar. Adam heç bilmir hansına inansın... Amma hər dəfə yaylada qamətini ŞAX tutub, qalibanə addımlayan o erməni qarını görəndə atalarımızın “Arxalı köpək QURD basar” məsəlini xatırlayıram. Və bu ATA-BABA məsəlində öz aciyiyinə bəhanə donu geyindirən Qurların halına acıyıram...
Son olaraq, düşünürəm ki, Mirzə Ələkbər Sabir, (“Beynəlmiləl” şeiri) Cəfər Cabbarlı (“1905-ci ildə” pyesi ), Mirzə Cəlil (“Kamança” faciəsi), Nəriman Nərimanov (“Bahadur və Sona” romanı) və XX əsrin əvvəllərindən üzü bəri yazıb-yaran bütün qələm sahiblərimiz BİZİM içimizdə düşmənə qarşı kin-küdurət yox, yalnız humanist İNSANLIQ kompleksi yrada biliblər. Fəqət belə İnsanlıq kompleksi ilə qazandığımız ÜSTÜNLÜKLƏR bizə böyük itkilərlə - vətən, yurd, torpaq itkisi ilə başa gəlib!..
“Pişik öz pisliyini sitr etdiyi kimi, bunlar da (erməni millətçiləri –N.Ə) öz qüsurlarını, öz qəbahətlərini, öz vəhşətlərini söz tufanı içində gizləyib, bizim isə ən kiçik qəbahətimizi birəni dəvə edərcəsinə mübaliğələndirirlər” Əfsus ki, Əli bəy Hüseyinzadənin pişiklə müqayisə etdiyi “erməni xisləti” barədə dediyi bu fikrə isə zamanında əhəmiyyət verilmədi.
Görəsən Şəhriyar bir şeirində niyə belə deyib:
Azər qoşunu Qeysəri, Rumu əsir etmiş,
Kəsra sözüdür, bir belə tarix nağıl olmaz...
Bəs nağıl olmayan o Tarix görəsən nə vaxt təkrar olunacaq?
Bəlkə, mənim Bağdagül nənəm demişkən, bir müddətə İNSANLIQ KOMPLEKSİMİZİ səliqə ilə qatlayıb Alı bəyin sandığına qoyaq?!
Lazım gələndə yenə o kompleksi “çıxararıq” meydana...
Nurəddin ƏDİLOĞLU.
- 185
oktyabr 2017, Nurəddin Ə.
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Zəl Cəlali Vəl İkram, Yoruldum . Görməkçün Cəlalını , Duruldum . Bir çeşmədən süzülüb, Xırmanlarda çözülüb, Yonqarlanıb, üzülüb, Yol aldım . Xətamla,günahımla......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
O gün Şəkiyə getdik, Yaxşı görək, daa dimə. Eşit,gör nə eşitdik, Yaxşı görək, daa dimə. Xan qayıdıf gəlitdi, Halımıza gülütdü. Bə diyirdoz ölütdü? Yaxşı görək,......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Bu yerlərdə bir el var, Bilooz,diyim haindi. Burda şipşirin dil var, Cözoo yiyim haindi. Hayva böyun əyitdi, Sararalıtdı,dəyitdi. Ceem cööm cəlitdi? Toydan ciyim haindi. Giriş......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Gəl açaq biz xoruza bir qafiyə , Quqquluqu. Hələ kimsə yazmayıb,sirr qafiyə Quqquluqu. Paylaşır öz səsini mələk gördükdə bu qərib, Dərk etməz insan oğlu dürr......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Niyə kinli olduğun soruşdular dəvədən. Dəvə də,hirsli-hirsli tez çıxdı hövsələdən. Dedi: -mən bu həyatın acısını yaşadım, Duz dedilər daşıdım. Qənd dedilər daşıdım. Canla-başla getmişəm ağamın......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Alar qucağına bizi bu dünya, Biz ona lap körpə yaşdan . Açıb vərəqlərik hər səhifəsini, Çalışıb əvvəldən,başdan . Aldadar dünyanın ləzzəti,duzu, İstərik çoxunu,bəs edər azı.......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
gizlədər hər sirrini. Saxlar əl çatmaz yerdə zinətini,dürrünü. Baxıb göyün üzünə, sinəsi qübar eylər. Pıçıldaşar ləpələr, həya eylər,ar eylər. ,......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Biri vardı, biri yoxdu, olan səndin, olmayansa sənsiz günüm. Nə azıydı,nə çoxuydu, səndən qeyri gün yoxuydu başqasını düşünüm. Bir sən vardın, düşüncəmin sənsiz günü yox......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Öz könül bağına baxsan azacıq, Görərsən ətirli çiçəkdi . Alıb ətrafını qönçə,tumurcuq, Açılan təzətər ləçəkdi . sız bir dünya dəyməz gözünə, Kimdi sığdırmayan onu özünə?......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Görərsən gəzsən əgər dünyada bir danə Bakı. Xəzərin sahilində bərq vuran dürdanə Bakı. Xəzərdir badəsində meyxoş edən piyaləsi, Əyləşibdir taxtında bənzəyir sultanə Bakı. Canıının parçasıdır......