- Ağ dumanın içindəki görən kor (fəlsəfi hekayə)
- Tural İsmayılov
-
Atam deyirdi ki, dünyanı görmək üçün göz lazımdır, mən isə indi buna şübhə edirəm. O kitabı – vərəqləri künclərindən didilmiş, cildi günəşdən solmuş o qəribə "Korluq" kitabını çardaqda köhnə sandığın içində tapıb oxuyandan bəri kəndimiz mənə başqa bir yer kimi görünür. Elə bil kəndin hər döngəsində, hər dar küçəsində Saramaqonun o ağappaq dumanı gizlənib. İndi mənə elə gəlir ki, əslində hamımız o süd rəngli boşluğun içindəyik, sadəcə bir-birimizə dəyməmək, yıxılmamaq üçün keçmişimizdən qalan yalançı işıqlardan yapışmışıq.
Səhərlər inəkləri örüşə aparanda uşaqlar məni səsləyir, oyuna çağırırlar. Əvvəllər qaçıb onlara qoşulardım, amma indi dayanıb onlara uzaqdan baxıram. Onlar elə bilir ki, mən sadəcə otların yaşılını, göyün mavisini, dərənin dumanını seyr edirəm. Amma mən insanların içindəki o gizli qaranlığı, bəzən də o qorxulu, ağappaq boşluğu görürəm. Müəllif yazdığı kimi, bəlkə də biz kor deyilik, biz onsuz da kor idik, sadəcə baxa-baxa görmürdük. İnsan baxmaqla görməyin arasındakı o uçurumu yıxılmadan anlaya bilmirmiş.
**************************
Qonşumuz Fatma xala hər gün eyni saatda həyətə çıxıb gileylənir, taleyindən şikayət edir. Əvvəllər elə bilirdim ruzisi azdır, canı ağrıyır deyə deyinir. İndi görürəm ki, o, sadəcə öz tənhalığının içində azıb qalıb. Eynilə kitabdakı o insanlar kimi, əlləri ilə görünməz divarları yoxlayır, bir tanış səs, bir isti nəfəs axtarır ki, hələ də sağ olduğuna inansın.
Dünən axşam bulaq başında tək dayanmışdım. Suyun daşlara dəyib çıxardığı o şırıltını dinləyərkən qəribə bir xəyal qurdum. Birdən-birə kənddə hər kəs o "ağ xəstəliyə" tutulsaydı nə olardı? Kim bu kənddə ağa olardı, kim nökər? Kimin geyimi təmiz olardı, kiminki çirkli? Heç kimin. O zaman adların, rütbələrin, "bu ev mənimdir", "bu torpaq sənindir" davasının nə mənası qalardı ki? Səslər qalardı bir də qoxular. Təzə bişmiş çörəyin qoxusu hər kəs üçün eyni dərəcədə əziz olardı. O zaman anlayardıq ki, bizi birləşdirən şey rəngimiz və ya var-dövlətimiz deyil, sadəcə eyni ağrıya dözmək məcburiyyətimizdir.
Mən indi bu kənd uşağı halımla, əllərim torpaqlı, üst-başım tikanlı olsa da, bir şeyi hər kəsdən daha dəqiq hiss edirəm: Gözlərimiz bizə dünyanı göstərmək üçün deyil, bəlkə də vicdanımızı gizlətmək üçün istifadə etdiyimiz bir pərdədir. Biz gözəl rənglərə baxıb çirkinlikləri görməzdən gəlməyə öyrəşmişik. Axşamüstü göy üzünə baxıram. Hamı deyir ki, ulduzlar nə qədər gözəl parıldayır. Mən isə o sonsuz ağlığın içində bir-birini əlləri ilə axtaran, bir-birinə möhtac olan insan ruhlarını görürəm.
İndi kəndimizin bu balaca, dolanbac yollarında yeriyəndə özümü həm hamıdan çox tənha, həm də hamıya hər kəsdən daha yaxın hiss edirəm. Çünki bilirəm ki, ən qaranlıq və ya ən ağappaq korluq belə, yalnız bir insanın digərinin əlindən təmənnasız tutması ilə işıqlana bilər. Saramaqonun o korları mənə öyrətdi ki, əsl korluq gözün işığı itirməsi deyil, ürəyin bir başqasını duymamasıdır. - 449
may 2026, Tural İ.
Firuz Mustafa
Fəlsəfə Işığında Bakı-2025 Bir daha fəlsəfə haqqında... Təkcə hansısa elmi auditoriyada deyil, hətta sosial şəbəkələrdə də arabir bu cür suallarla rastlaşırıq: “Filosof kimdir?”......
Firuz Mustafa
Iıı том Pièce Баку -2026 Фируз Мустафа Пьесы Iıı том Редактор: Г.Мустафаева Творчество Фируза Мустафы как философа, прозаика и драматурга, знакомо широкому......
Tural İsmayılov
Bir səhər bir adam oyandı və gördü ki, kölgəsi yoxdur. Əvvəlcə qorxdu. Sonra güzgüyə baxdı. Hər şey qaydasında idi. Üzü, əlləri, ayaqları yerindəydi. Sadəcə kölgəsi......
Firuz Mustafa
Творчество Фируза Мустафы, как философа, прозаика и драматурга, знакомо широкому кругу......
Firuz Mustafa
В новую книгу Фируза Мустафы включены два его романа. Автор представляет своим читателям возможность......
Firuz Mustafa
Gündə Bir Kərpic Düşər... (Gündəliklər.Etüdlər) 5-ci cild Bakı-2026 Fi¬ruz Mustafa Gündə bir kərpic düşər... (gündəliklərdən sətirlər) 5-ci cild Sizə təqdim olunan “Gündə bir......
Firuz Mustafa
Gündə Bir Kərpic Düşər... (“Gündəliklər”dən sətirlər) (1-ci Cild) Bakı-2026 Fi¬ruz Mustafa Gündə bir kərpic düşər... (gündəliklərdən sətirlər) (1-ci Cild) Sizə təqdim olunan “GündəLİKLƏR”......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Gəl bir tikə şeir yeyək,acmışam Bu süfrəyə misra düzün,bənd düzün. Halovardan,gəraylıdan,qoşmadan Şirni düzün,noğul düzün,qənd düzün....
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Neynim? Mən də,belə azqanan oldum, Burnumdan uzağı görə . Sənə ürəyimi versəm də gülüm, Ömrümü,günümü verə . Bülbülü kədərmiş,qəmmiş oxudan. Həsrətmiş gözlərdən sellər axıdan. Xəyala......
Firuz Mustafa
ПЬЕСЫ Iı том Pièce Баку -2026 Редактор: Г.Мустафаева Творчество Фируза Мустафы как философа, прозаика и драматурга, знакомо широкому......