- Alqoritmdən kənarda: Mürəkkəb ləkəsi (elmi-fantastik janrda hekayə)
- Tural İsmayılov
-
2126-cı ilin Nadiris şəhəri artıq bir yaşayış məskəni deyil, nəhəng bir prosessor idi. Şəhərin üzərində dalğalanan "Ağıllı Səma" qatı hər bir vətəndaşın ehtiyacını, qorxusunu və arzusunu saniyəlik hesablayıb ona hazır paketlər şəklində təqdim edirdi. Bu dünyada sual verməyə ehtiyac yox idi, çünki cavablar suallardan əvvəl yaranırdı.
O, Nadirisin ən hündür nöqtəsində — köhnə rəsədxanadan qalma kiçik, metal divarlı bir otaqda yaşayırdı. Masasının üzərindəki qədim skaner, rəqəmsal şəbəkəyə qoşulmayan yeganə cihaz idi. O, illərini bu skanerlə "tarixi qırıntıları" toplamağa həsr etmişdi.
Bir gecə qapı qəfil açıldı. İçəri gələn şəhər idarəçiliyinin gənc operatoru – təmiz geyimli, baxışları sanki proqramlaşdırılmış bir gənc idi. Adı Sənan idi, amma O, ona "S-21" deyirdi.
— Yenə köhnə kağızlarla vaxt itirirsən? — Sənan otaqdakı tozlu rəflərə nifrətlə baxaraq soruşdu. — Sistem sənə dünən yeni bir mənzil və mükəmməl bir istirahət planı təklif etdi. Niyə hələ də buradasan?
O, əlindəki mikroskopu kənara qoyub yavaşca gülümsədi.
— Çünki sistem mənim nə istədiyimi bilmir, Sənan. O, sadəcə mənim keçmiş vərdişlərimdən gələcək uydurur. Amma həqiqi istək... o, qəfildən, heç bir alqoritmə sığmadan yaranır.
Sənan masanın üzərindəki o qəribə zərfi və mürəkkəb ləkəsini gördü.
— Bu nədir? Arxivdən oğurlamısan? — deyə soruşdu.
— Bu, bir dəvətdir, — O, zərfi sığallayaraq cavab verdi. — Mürəkkəb ləkəsi... Bilirsən bu nə deməkdir? Bu, "insan xətası" deməkdir. Süni intellekt heç vaxt mürəkkəbi kağıza bu qədər nizamsız, bu qədər... canlı dağıda bilməz.
Sənan zərfi əlinə aldı. Barmaqları kağızın kələ-kötür səthinə toxunanda diksindi. O, ömrü boyu yalnız hamar sensorlara toxunmuşdu.
— Bəs haraya gedəcəksən? Nadiris sərhədlərindən kənarda heç nə yoxdur. Orada şəbəkə kəsilir. Ölə bilərsən.
— Ölmək, hər saniyəsi başqası tərəfindən hesablanmış bir həyatı yaşamaqdan daha maraqlıdır, — O, dikəldi və çantasını çiyninə atdı. — Sən heç vaxt düşünmüsənmi ki, niyə biz hər gün eyni xoşbəxtlik səviyyəsində qalırıq? Çünki sistem bizim kədərlənməyimizə icazə vermir. Kədər olmayan yerdə isə yaradıcılıq ölüb.
— Amma sistem bizə sülh verdi! Müharibələr, aclıq, xaos bitdi! — Sənanın səsi titrədi.
O, qapıya tərəf addımladı, əlini Sənanın çiyninə qoydu:
— Sülh deyil bu, Sənan. Bu, sadəcə sükutdur. Mən isə bir səs eşitmək istəyirəm. Hətta o səs bir fəryad olsa belə, mən onun dalınca gedəcəyəm.
O, otaqdan çıxanda sensorlar Onu izləməyə çalışdı, amma O, əlindəki kiçik "analoq pozucu" cihazı işə saldı. Bir anlıq Onun bütün rəqəmsal izləri sildi. Sənan pəncərədən Onun qaranlıq küçəyə qarışmasını izlədi.
Nadirisin mərkəzindəki böyük ekranda bir yazı parladı: "Sistem Sizi sevir. Gələcəyiniz əmin əllərdədir."
Amma O, artıq o ekranların görmədiyi yerdə idi. Ayaqlarının altındakı torpağın soyuqluğunu hiss edirdi. Bu soyuqluq ona hər hansı bir rəqəmsal simulyasiyadan daha real gəlirdi. Çünki bu yolda heç bir alqoritm yox idi; yalnız O, mürəkkəb ləkəsi və naməlum bir sabah vardı.
- 196
fevral 2026, Tural İ.
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Sevinmişəm,qəmlənmişəm,küsmüşəm Girişində,çıxışında . Mən də,bir at oynadası biriydim, Enişində,yoxuşunda . Açdım güllü budaqlara gözümü, Bu torpaqdan aldım gücü,dözümü. Əzəl gündən tanımışam özümü, İlməsində,naxışında . Yol......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Ağası dığadır,dığası ağa, Quduz tək haqqını qarpıb dünyanın. Dözəsi halımız yoxdu sınağa, . Torpağa sevgi var ilıq nəfəsdə, İllərdir əsrlər qulağı səsdə.......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Pulun üz döndərib düzgün adamdan, Dolur əyrilərin cibinə,dünya. Xəcalət çəkirəm yerinə sənin, Girirəm torpağın dibinə,dünya. Tikan da əyrinin,gül də əyrinin, Danışan”bir qarış dil”də əyrinin. Qızıl......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Qorxdum sevirəm deyib, bülbül kimi ötməyə. Sənə nəfəs verməyə, nəfəsim də yetməyə. Qorxdum bir kəlmə sözlə, alt-üst edəm dünyanı. Qarışdıram yuxunu, qarışdıram röyanı. Qorxdum gülər......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Baharın müjdəçisi Qaranquşun nəğməsi, Xəbər verir güllərə . Günəş duyub baharı Əridir dağda qarı. Qovuşdurur sellərə . Al-əlvan geyir meşə, Pıçıldaşır......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Üzlərə sevinc qonar, Hər yanda tonqal yanar, Uşaqlar bu tonqalın Üzərindən atlanar. . Qodu-qodu gəzərlər, Qol çırmayıb süzərlər. Qoğal dolu xönçanı, Süfrələrə düzərlər İlaxır......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Təzə hamamlarda dəvələr dəllək, . Ruhum saplağından qopan çərpələng, Nə işi bəllidir,nə yolu,çəmi . Kəfildi ruziyə Haqq yetirsə də,......
Şümşəd Hüseynova
Son günlər televiziyadan bayağı musiqiçiləri yığışdırdılar, habelə verilişlər bağlandı. Bununla bərabər yeni hip-hop mahnı çıxdı. Bura kimi hamısı yaxşıdır. Hətta gec də olsa, bir şeylərin......
Tural İsmayılov
2126-cı ilin Nadiris şəhəri artıq bir yaşayış məskəni deyil, nəhəng bir prosessor idi. Şəhərin üzərində dalğalanan "Ağıllı Səma" qatı hər bir vətəndaşın ehtiyacını, qorxusunu və......
Ceyhun Fikrət
Yenə müəllimə qaçqınlardan danışırdı. Bizdə müəllimənin dediklərinə uşaq sadəliyi ilə qulaq asırdıq. Amma nə üçünsə, müəllimə kədərli baxışları ilə bizə baxırdı. Görünür ölkədə, olan hadisələr......