- İşıq və kölgə arasında ( bir pərdəlik fəlsəfi dram)
- Tural İsmayılov
-
Bir pərdəlik fəlsəfi dram
— Həqiqət heç vaxt ölmür, yalnız gizlənir —
PERSONAJLAR
KƏNAN — yaşlı bir müəllim, həyatını həqiqəti axtarmağa həsr etmiş
LEYLA — onun gənc tələbəsi, şübhəçi və istedadlı
YOLÇU — naməlum bir qərib, nə gəlişi, nə gedişi bilinən
Məkan: Köhnə bir kitabxananın son otağı. Yağış yağır.
Zaman: Axşamın alatoranı.
* * *
PƏRDƏNİN AÇILIŞI
[Kənan pəncərənin önündə dayanıb yağışa baxır. Leyla bir kitabı vərəqləyir. Otaqda yalnız bir lampa yanır.]
LEYLA
Müəllim... bu kitabda yazılanlara inanmaq olarmı? Hər kəs özünəməxsus həqiqəti yazıb. Bəs hansı doğrudur?
KƏNAN
Sual düzgündür. Amma cavabı axtarmazdan əvvəl soruş: həqiqət nədir ki?
LEYLA
Həqiqət... olduğu kimi olan şeydir. Dəyişməyən. Sabit.
KƏNAN
Elə düşünürsən? Bax bu yağışa. Damcılar düşür, birləşir, axır, buxarlanır, yenidən yağış olur.
Hansı an həmin su "həqiqi" sudur?
[Leyla kitabı qapadır. Düşünür.]
LEYLA
Yəni... həqiqət daim dəyişir?
KƏNAN
Yox. Dəyişən yalnız onun görünüşüdür. Suyun mahiyyəti dəyişmir —
axmaq, birləşmək, can vermək. Bu onun həqiqətidir.
[Qapı döyülür. Heç kim gözləmirdi. Leyla qapını açır — Yolçu içəri girir, üst-başı islanmış.]
YOLÇU
Bağışlayın. Sığınacaq axtarıram. Yalnız bir anlığa...
KƏNAN
Buyurun. Kitabxanada hamı sığınacaq tapır.
[Yolçu içəri girir. Divarları süzür. Kitablara baxır. Uzun bir sükut.]
YOLÇU
Bu qədər söz... bu qədər həqiqət iddiası. Hansı biri doğrudur görəsən?
LEYLA
Biz də elə bu barədə danışırdıq!
YOLÇU
Mən çox yerə getmişəm. Çox insanla danışmışam.
Hər kəs öz həqiqətinin tək həqiqət olduğunu söylədi.
Amma hamısı bir-birinə zidd idi.
KƏNAN
Bəs sizi bu ziddiyyətlər məyus etdimi?
YOLÇU
Əvvəlcə — bəli. Sonra anladım ki, hər ziddiyyət bir qapıdır.
[Leyla maraqla Yolçuya yaxınlaşır.]
LEYLA
Qapı? Nəyə açılan qapı?
YOLÇU
Daha dərin sualara. Biri sənə deyir "işıq aydınlıqdır",
o biri deyir "işıq kölgənin yoxluğudur".
İkisi də yanlış deyil. İkisi də tam deyil.
Amma ikisi birləşəndə işığın nə olduğunu hiss edirsən.
KƏNAN
Elə bax. Tələbəm, eşitdin?
Həqiqət parçalanmır — o, bizim baxış bucağımızdan görünür.
LEYLA
Yəni hər kəsin həqiqəti var... amma tam həqiqəti heç kimin yox?
YOLÇU
Məhz. Ona görə axtarış bitmir. Və bitməməlidir.
KƏNAN
Yolçu, sizi tanımıram. Amma bu sözlər tanış gəlir.
Sanki çox qədim bir müdrikdən eşitmişəm...
[Yolçu gülümsəyir. Qalxır.]
YOLÇU
Bəlkə eşitmisiniz. Həqiqət özü də bir yolçudur —
daim gedir, daim gəlir. Onu tutmaq olmaz,
yalnız onunla bir müddət yol gedə bilərsən.
[Yolçu qapıya doğru gedir.]
LEYLA
Gözləyin! Adınız nədir?
YOLÇU
Adım?
[Dayanır. Çiynini çəkir. Gülümsəyir.]
YOLÇU
Bu axşam... Sual idim. Sabah bəlkə Cavab olaram.
[Yolçu çıxır. Qapı örtülür. Sükut. Yağış davam edir.]
LEYLA
Müəllim... o kim idi?
KƏNAN
Bilmirəm. Amma bax — indi otaq daha işıqlı görünür, elə deyilmi?
[Leyla pəncərəyə baxır. Yağış yavaşıyır. Uzaqda bir işıq görünür.]
LEYLA
Bəli... görünür.
[Uzun bir sükut. Kənan kitabdan bir səhifəni açır, oxumağa başlayır. Leyla da öz kitabına dönür. İki insan, bir işıq, saysız-hesabsız həqiqət.]
* * *
PƏRDƏ ENIR
"Həqiqəti axtaran heç vaxt boş əllə qayıtmaz —
çünki axtarışın özü bir tapıntıdır."
- 95
iyun 2026, Tural İ.
Tural İsmayılov
Bir pərdəlik fəlsəfi dram — Həqiqət heç vaxt ölmür, yalnız gizlənir — Personajlar Kənan — yaşlı bir müəllim, həyatını həqiqəti axtarmağa həsr etmiş Leyla —......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Dərddi dərdə calanan, hey üst-üstə qalanan. Baxma ki ortalıqda iztirabdı dolanan, . Dözmərəm göz yaşına, qəm dolu baxışına. Qəlbimdəsən getsəm də, dünyanın o......
Tural İsmayılov
Gecənin sükutu mürəkkəb qurumamış vərəqlərimin üzərinə ağır bir duman kimi çökürdü. Pəncərənin önündə dayanıb, uzaqda, qaranlığın içində batan şəhərin işıqlarına baxırdım. Masamın üzərində on birinci......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Göydə ay,ulduzlar yerdə sən və mən, Bir onlar oyaqdır, bir də, sən və mən. Qapılıb gecələr xoş xəyallara, Onlar bizə baxar, biz də onlara. Qalardı......
Tural İsmayılov
Atam deyirdi ki, dünyanı görmək üçün göz lazımdır, mən isə indi buna şübhə edirəm. O kitabı – vərəqləri künclərindən didilmiş, cildi günəşdən solmuş o qəribə......
زائـــور اوستاج
Zenitdəki Zenitçi (oçerk) Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq salnaməsi yüz illər boyu Vətən uğrunda canından keçən igid oğulların adı ilə zəngin olmuşdur. Bu qəhrəmanlar yalnız bir ailənin......
زائـــور اوستاج
Röportaj Editör Girişi Dr.profesor Zakir Kaya, Türkiye merkezli araştırmacı gazeteci, yazar olarak medya, yayıncılık ve edebiyat......
زائـــور اوستاج
Müsahibə Mətni Müasir mediada sürət, görünürlük və rəqəmsal intensivlik artdıqca, məzmun istehsalının keyfiyyəti və......
زائـــور اوستاج
Mən “Sizin yanınızda oturmaq istəyirəm” … (Qəndab – Ara-sor məni) Hər gün oyananda səhər mehində, Sübhün şəfəqində, danındayam mən. Telinin cığasın pozan küləyəm, Hər zaman......
زائـــور اوستاج
Aşiq Gecələr (Qəndab – Aşiq gecələr) O zülmət gecənə şam olum, gülüm, O gül cəmalına aşiq gecələr! “İşıldaquş”ların işığı vecsiz, Əriyən mumlara aşiq gecələr! Pərvanə......